نقدی بر یک نام گذاری

چند سالی است که روز 27 شهریور ماه ، در تقویم ملی ایران ، روز شعر و ادب ایران نام گذاری شده است. این نام گذاری که با تلاش های فراوان علی اصغر شعردوست نماینده مردم تبریز در مجلس شورای اسلامی ، انجام شد از همان ابتدا مورد اعتراض های فراوانی قراراگرفت. در میان اهل شعر و ادب کمتر کسی بود که این روز را بپذیرد. نه از آن جهت که مقام استاد شهریار مورد احترام نباشد اما برای چنین نام گذاری ای شاعران بی همتایی چون فردوسی بزرگ و حافظ گزینه های نخست بودند که هیچ در شاعری یارای رقابت با آنان نیست ، حضور داشتند. ضمن آنکه بی پرده هویدا بود که این نام گذاری با اهداف دیگری رقم می خورد.

فردوسی بزرگ ، زنده کننده زبان فارسی و سراینده یکی از بزرگ ترین میراث ادبی ایران و جهان است. می دانید که شاهنامه تنها اثری است که در آن حماسه یی ملی شکل گرفته و در بقیه آثار بزرگ ادبی بیشتر به یک منطقه یا یک جنگ یا یک شاه پرداخته است. در ایران نیز اولین اثر ادبی در آن دوره است که حول نام ایران شکل گرفته و از ایران نام برده است. جالب این است که پیش و پس از آن نیز تا مدت ها در شعر شاعران بزرگ ایران نامی از ایران نیست، حتی در شعر شاعرانی مانند حافظ و سعدی. یا مثلاً اگر قرار بود چنین روزی نسبت به نام یکی از شاعران تعریف می شد رقیب بزرگ دیگری مثل حافظ بود، به این اعتبار که دیوانش در کنار قرآن مجید بر لب تاقچه بیشتر ایرانیان است و در زندگی امروز مردم نیز حضور دارد. اگر قرار بود از شاعران معاصر کسی معرفی شود در آن صورت نیما یوشیج را هم نمی توان نادیده گرفت که پدر شعر جدید ایران است و متحول کننده شعر فارسی.

اما شاید آنچه دیگران را راضی به چنین نامگذاری کرده باشد، چیزی شبیه انسجام ملی باشد. شاید به خاطر اهمیتی که استاد شهریار در نگاه بخشی از هموطنان مان داشته، چنین تصمیمی گرفته شده است تا دل آذری زبانان نیز به دست آید. به هر حال اگر از منظر ادبیات بخواهیم به ماجرا نگاه کنیم، انتخاب، انتخاب درستی نیست. شاید مصلحت دیگری در میان بوده. نکته دیگری که به نظر می رسد از چنین انتخابی حاصل شده باشد، این است که این روز هرگز حالت مردمی پیدا نکرده است، حتی در میان مردم آذربایجان. مراسم آن بیشتر دولتی است و تا به حال مراسم بزرگ مردمی در این روز برگزار نشده است.

نتیجه آن شده که در پس گذشت چند سال ، نه تنها اهل ادب و شعر از این نام گذاری ناراضی بوده و هستند ، که مردم آذربایجان نیز از این نام گذاری که شاعری آذری زبان " نماد شعر و ادب فارسی " باشد چندان خشنود نبودند و نیستند. هر چند که استاد شهریار 25 هزار بیت شعر به زبان پارسی و تنها 5 هزار بیت به زبان آذری سردوه است اما زبان مادری استاد شهریار آذری است و احترام به زبان مادری یک اصل. اعتراضات پراکنده به گوش برخی مسئولین رسید و نام این روز از " شهر و ادب پارسی " به " شعر و ادب ایران " تغییر یافت اما این خود بر انتخاب اشتباه استاد شهریار برای چینن نام گذاری ای بیشتر دلالت دارد.

به هر روی آنچه که رخ داده مورد پذیرش توده های مردم واقع نشد و هر سال شاهد آن هستیم که نه جشنی مردمی ، که مراسمی دولتی ، هر سال ضعیف تر و حقیرتر از سال گذشته برگزار گردیده است تا به امسال که این روز به کلی فراموش شد.

مراسم دولتی بزرگداشت این روز امسال هم برگزار می شود، البته با 17 روز تاخیر. علت این تاخیر هم تقارن این روز با ماه مبارک رمضان اعلام شده است. تازه سال گذشته هم قرار بوده در این روز مراسمی برگزار شود که آن برنامه هم در فاصله دو روز مانده به مراسم به هفته کتاب موکول می شود تا این روز فقط نامی باشد در تقویم های دولتی و بس.