استراتژی ختنه

Principle of Circumcision

نویسنده : دکتر حمید احمدی

در مورد وظایف و برنامههای پانتركیستها در دوران جدید پس از جنگ سرد و استقلال كشورهای آسیای میانه و قفقاز، بحثهای زیادی در محافل پانتركیستی در داخل تركیه، در جمهوری آذربایجان و خارج از این مناطق صورت گرفته است. اما هیچكدام از این بحثها به اندازه پیشنهادات صبری بدرالدین برای پانتركیستها جذابیت نداشته است. میتوان پس از ضیاءگوك آلپ، بدرالدین را مهمترین ایدئولوگ جریان پانتركیستی دانست. او در یكی از مقالات بسیار مهم خود كه در برگیرنده استراتژی پانتركیستها برای دستیابی به وحدت تركیه، قفقاز، مناطقی از ایران، افغانستان و كلیه جمهوریهای آسیای میانه و بخشهای شرقی چین است، ضمن نگاهی به گذشته پانتركیسم، میگوید كه تا سال 1991 (فروپاشی شوروی)، پانتركیسم تنها به عنوان یك ایدئولوژی وجود داشت اما پس از آن، اقدامهای عملی برای آغاز مرحله نهادی جنبش پانتركیسم آغاز شد.

تشكیل «مجمع خلقهای ترك» (TPA ) با شركتكشورهای ترك زبان تركیه، قفقاز، كشورهای آسیای میانه و گروههای تركزبان سایر كشورها، نخستین گام در این جهت بود. این مجمع جلساتی را هر سال در پایتختهای كشورهای مذكور تشكیل داد، در آن مسایل جهان ترك به بحث گذاشته میشود.خلاصه استراتژی آیندهی پانتركیسم، آنگونه كه توسط بدرالدین مطرح شده است، به شرح زیر است:

از آن جا كه كشورهای دارای اقلیتهای عمده ترك زبان در روسیه، چین، ایران، بلغارستان، یونان و افغانستان، نسبت به هر گونه حركت در رابطه با وحدت تركهای جهان حساس هستند و آن را در مورد تمامیت ارضی خود نوعی اقدام دشمنانه تلقی میكنند، پانتركیستها باید بسیار محتاط عمل كنند، تا دشمنی این كشورها و نیز جهان عرب را برنیانگیزند.

 بدرالدین یك شیوه تدریجی را براساس آنچه كه او «اصل ختنه» (Principle of circmcision) میخواند توصیه كرده و كاربرد آن را مدنظر قرار میدهد. به نظر او در دوران قبل از ختنه، كودك را با اسباببازی و شكلات و شیرینی سرگرم میكنند تا موعد مقرر فرا رسد و ضربه ناگهانی در اوج بیخبری كودك وارد شود. در این لحظه اجتنابناپذیر، گریه كردن و مقاومت بیهوده است چون در واقع كار از كار گذشته است. 1

وی یك استراتژی سه مرحلهای را برای رسیدن به آنچه كه ایجاد « فدراسیون تركها» می‌‌خواند پیشنهاد میكنند:
1ـ در مرحله نخست پان
تركیستها بر ایجاد روابط فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی

میان تركها تاكید میكنند.

2ـ در مرحله دوم استحكام سیاسی در اولویت قرار خواهد گرفت، اما این استحكام سیاسی به شش كشور مستقل ترك روسیه سابق محدود خواهد بود.

3ـ مرحله سوم زمانی است (كه) حركت این كشورها به رهبری جنبش پانتركیستی، برای آزاد سازی خلقهای ترك و اتحاد سیاسی آنها از قید استعمار در روسیه (تاتارها، یاقوتها و ...) چین (اویغورها)، ایران (آذربایجانیها)، و غیره، آغاز خواهد شد. .......

 

 

به سوی استراتژی ختنه در ادامه مطلب ....

 

بدرالدین به دلیل حساس بودن دنیای غرب، روسیه و كشورهای منطقه به اقدامات تركیه، تاكید میكند در عین اینكه تركیه یك نقش محوری و رهبری كننده را در جریان پانتركی به عهده دارد اما در مراحل اولیه ادغام و اتحاد تركها، باید با احتیاط تنها بر جنبه فرهنگی رهبری تركیه تاكید كرد.

به سوی اجرای استراتژی «ختنه»:

گامهای عملی تركیه و پانتركیستها گرچه نمیتوان سند دقیقی برای اثبات ارتباط گروههای پانتركیستی تركیه با پیشنهادات استراتژیك بدرالدین به دست داد اما بررسی اقدامات عملی دولت تركیه در سالهای دهه 1990 و اوایل قرن 21 به خوبی نشان میدهد كه این گامهای عملی در واقع چیزی جز گامهای تدریجی پانتركیسم به سوی فراهم ساختن شرایط برای رسیدن لحظه موعود، یعنی لحظه ختنه (چه در رابطه با جمهوریهای ششگانه آسیای میانه و قفقاز و چه كشورهای دارای گروههای تركزبان) نمیتواند باشد.

در واقع باید گفت كه « فرصتهای طلایی» (از نظر خود پانتركیستها) فراهم شده است. سقوط شوروی بار دیگر پس از گذشت 70 سال از سقوط دولت تركهای جوان و فروپاشی عثمانی، دولت تركیه را به وسواس انداخته و آنها را همانند رهبران ثلاثه تركهای جوان به تبدیل پان‌‌تركیسم به استراتژی و ایدئولوژی رسمی سیاست خارجی خود واداشته است. در جریان ده سال گذشته، دولت تركیه گامهای زیر را به عنوان گامهای آغازین مرحله نخست استراتژی نوینپانتركیسم برداشته است:

1ـ تشكیل مجمع خلقهای ترك (TPA ) متشكل از تركیه، جمهوری آذربایجان، پنج جمهوری آسیای میانه و گروههای پانتركیست كشورهای غیر ترك دارای گروههای ترك زبان. این مجمع هر ساله جلساتی را كه به اجلاس « سران ترك» معروف است و تاكنون هشت اجلاس آن در پایتختهای مختلف منطقه برپا شده است، تشكیل داده است. در این اجلاسهای سران و نمایندگان گروههای پانتركیست، مسایل فرهنگی، اقتصادی و سیاسی كشورهای ترك تبار مورد بحث و بررسی و چارهیابی قرار میگیرد. 3

2ـ تلاش برای ترویج فرهنگ، زبان و سیستم سیاسی تركیه در جمهوریهای فوقالذكر از طریق كمك به نشریات پانتركی، چاپ كتابها و نشریات تركی با استفاده از حروف لاتین (به جای حروف عربی ـ فارسی) و تركی استانبولی، از جمله چاپ كتابهای آموزشی در مدارس و حتی چاپ كتابها و نشریات اسلامی به تركی استانبولی و حروف لاتین. تاسیس مدارس در سطوح مختلف از ابتدایی تا تاسیس موسسات آموزشی عالی در این جمهوریها و تدریس تركی استانبولی و تاریخ رسمی مورد نظر پانتركیستها بخش دیگری از اقدامات دولت تركیه است. دولت تركیه و موسسات غیر دولتی پانتركیست تاكنون چندین دانشگاه، و صدها دبیرستان و دبستان در سراسری جمهوریها تاسیس كرده و به آنها كمك مالی میدهند. 4

3ـ كمك به تاسیس شبكههای رادیویی و تلویزیونی و پخش برنامههای هنری، تاریخی، سیاسی مورد نظر تركیه، چه از طریق كانالهای رسمی تلویزیون خود تركیه و چه از طریق كانالهایی كه برای جمهوریهای فوق به كمك متخصصان فنی و كارشناسان هنری، ادبی،تاریخی و سیاسی پانتركیست وابسته به تركیه ساخته میشود. تركیه از طریق این پوشش وسیع ماهوارهای به ترویج زبان، فرهنگ، شیوه زندگی و سیستم سیاسی مورد نظر خود در این جمهوریها میپردازد. 5

4ـ تاسیس مدارس مذهبی به شیوه مدارس امام خطیب تركیه در این جمهوریها و چاپ كتب مذهبی، نظیر قرآن و سایر كتابها به منظور جلوگیری از فعالیتهای مذهبی جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی. علاوه بر دولت تركیه، موسسات غیر دولتی، به ویژه موسسات اخوت اسلامی (طریقت) نیز در این رابطه فعال هستند. یكی از فعالترین این موسسات غیر دولتی، هیاتهای مذهبی وابسته به فتحاله گوسن هستند كه صدها مدرسه مذهبی در این جمهوریها تاسیس كرده و به ترویج زبان و فرهنگ تركیه دست میزنند. 7

5ـ اعطای بورسیههای تحصیلی گسترده، به دانشجویان این جمهوریها و نیز به دانشجویان ترك زبان كشورهای منطقه، برای تحصیل در دانشگاهها و موسسات آموزشی عالی تركیه. تركیه هر ساله هزاران بورسیه به این كشورها و گروهها واگذار میكند، و در جریان اقامت آنها در تركیه، علاوه بر آموزش زبان تركی استانبولی، ایدئولوژی پانتركیسم طی برنامههای آموزشی ویژه به آنها ارائه میشود تا پس از بازگشت به كشورهای خود، به عنوان فرستادگان و فعالان جریان تركی و رواج فرهنگ، زبان و ارزشهای سیاسی و اجتماعی تركیه به عنوان رهبر نهضت پانتركی عمل كنند. 8

6ـ تلاش برای بازسازی اقتصادهای ویران شده جمهوریهای ششگانه سابق روسیه، از طریق فعالیتهای شركتهای تجاری، اقتصادی، دولتی و غیر دولتی تركیه در زمینههای گوناگون فنی، تولیدی، صنایع تجاری، راهسازی و انواع قالبهای اقتصادی دولت تركیه و شركتهای وابسته به آن یا شركتهای غیر دولتی تركیه كه در طول ده سال پس از فروپاشی شوروی صدها قرارداد گوناگون در این زمینهها با دولتهای آسیای میانه و جمهوری آذربایجان بستهاند. 9

7ـ اعطای وامهای گوناگون به دولتهای جمهوریهای ششگانه فوقالذكر برای بازسازی اقتصادی و پیشبرد توسعه اقتصادی و فرهنگی این جمهوریها. این وامها گاه از طریق خود تركیه و شركتهای ترك و گاه نیز با وساطت تركیه، از طریق كشورهای اروپایی، اسرائیل و آمریكا به این جمهوریها واگذار میشود. 10

8ـ اتحاد و اتئلاف با كشورهای غربی و غیر مسلمان به منظور افزایش توانمندی خود برای فعالیتهای اقتصادی و فرهنگی در آسیای میانه و قفقاز و مهمتر از آن مقابله با نفوذ كشورهای رقیب نظیر ایران كه زمینههای خوبی برای فعالیتهای مقابل و خنثیكردن تلاشهای پانتركیستی تركیه دارند. تركیه گاه از طریق ائتلاف با آمریكا و اسرائیل (پیمان استراتژیك 1994 تركیه ـ اسرائیل) و انجام پروژههای مشترك اقتصادی و صنعتی در آسیای میانه و قفقاز، به اعمال فشار علیه ایران و سایر كشورهای منطقه پرداخته است. دست پنهان جریان پانتركیستی در ورای مخالفتهای آمریكا به مشاركت ایران در كنسرسیوم نفتی قفقاز، و عبور لولههای انتقال نفت آسیای میانه از ایران را نباید از نظر دور داشت. علاوه بر این، تركیه و جریان پانتركیستی از قدرت مالی و سیاسی و نظامی این كشورها به ویژه (آمریكا و اسرائیل) به خوبی استفاده كرده و از طریق بستن پروژههای مشترك در زمینههای فوق،از توان مالی، نفوذ سیاسی، قدرت نظامی و دانش فنی این كشورها در راه اجرای استراتژی پانتركی خود بهرهبرداری كرده است. 11

ادامه دارد ......

برگرفته از : تبریزنیوز: سرویس مقاله:ماهنامه طرح نو-شماره شانزدهم تیرماه 1387

منبع : مجموعه مقالاتهایش تاریخی و ادبی فراق ـ به اهتمام موسسه فرهنگی آران ـ ارومیه: 28 آذر ماه 1380